Hàng nghìn họa tiết trong ngôi đình không cái nào giống nhau
Ngôi nhà ấy ngày nay do ông Nguyễn Thạc Sủng, là hậu duệ dòng tộc Nguyễn Thạc ở Đình Bảng nom và gìn giữ. Sau khi xây dựng xong nhà của mình, hai vợ chồng quan Thạc Lượng đã cùng nhau đàm đạo với dân làng và tuyển chọn các thợ giỏi để xây dựng đình làng.
Bà Nguyên không quản lí đường xá xa xôi vất vả để mang về một điều gì đó thật là có ý nghĩa, đóng góp vào sự phát triển của quê hương người chồng mà bà rất đỗi tôn thờ và kính yêu.
Bên cạnh đó còn những bức chạm rồng tuyệt xảo như: Long vân đại hội, Ngũ long tranh châu, Lục long ngự thiên. Gỗ hầu hết do bà Nguyên chuyển từ Thanh Hóa quê mình ra, là gỗ lim chuẩn, được chọn lựa khá kỹ về chất lượng.
Sắc thái và hình hài mỗi con long, ly, quy, phượng cũng rất khác nhau, không có sự lặp lại hay trùng hợp. Trong lịch sử đã từng xuất hiện Nguyên Phi Ỷ Lan từng hai lần nhiếp chính với những đóng góp to lớn cho triều đại nhà Lý thịnh. Người đến đình không chỉ có lòng tâm linh mà còn bị mê mẩn bởi những đường nét kiến trúc và chạm khắc tinh xảo như thế.
Ngôi nhà đã được tổ chức UNESCO châu Á- yên bình Dương chọn là di tích cần được bảo vệ. Sau nhiều dã tâm của kẻ thù muốn phá hoại không thành, ngôi đình đã trở nên biểu tượng thắng lợi quân thù xâm lăng của mảnh đất Đình Bảng anh hùng.
Để tỏ lòng yêu chồng, cảm ơn miền quê đã sinh ra đức phu quân tiệt của mình, bà Nguyên đã không quản ngại bí mật giấu chồng, về tận quê hương Thanh Hóa tìm những cây gỗ lim to đẹp nhất với ý tưởng xây dựng đình làng. Tuy nhiên, với đình Đình Bảng, bên cạnh những ý nghĩa truyền thống, người dân khắp vùng còn nhắc mãi và tôn thờ như một biểu trưng của người dâu hiền vợ thảo.
Bi ểu t ượng c ủa ng ười dâu hi ền v ợ th ảo Đình Đình Bảng thờ ba vị thành hoàng: Cao Sơn thánh thượng (thần núi), Thủy bá thánh thượng (thần Nước) và Bách lệ hoàng thượng (thần đất).
Kiến trúc nhà sàn thân thiện, thập thò dưới mái đình cong vút cổ kính khiến ngôi đình trở thành quyến rũ hơn trong mắt của khách thập phương. Đến thời Lê Sơ xuất hiện bà Nguyễn Thị Nguyên, người có công mang gỗ lim từ Thanh Hóa ra làm đẹp cho quê chồng. Đó đều là những đường trỗ hết sức tinh xảo.
Người ta gọi đó là một đình Đình Bảng thu nhỏ bởi những nét tương đồng hiếm có của hai kiến trúc này. Tòa Bái Đường (Đại Đình) là công trình quan yếu nhất của đình với thiết kế hình chữ nhật dài 20m, rộng 14m chia làm bảy gian, hai chái nằm trên nền cao bó đá xanh có hai bậc cấp.
Bức bát mã quần phi được biểu thị khôn cùng sống động giúp người xem thấy được sự hào phóng và nét thái hoà của mảnh đất này qua hình ảnh và phong độ của từng chú ngựa, không con nào giống con nào. Ông Luân san sẻ: "Trong tổng số 84 cột đình, người ta đo được không một chiếc cột nào có chu vi bằng chiếc cột nào. Đây cũng là một nét hiếm gặp ở những ngôi đình khác. Mỗi bức chạm khắc ở đình là một tác phẩm không lặp lại tạo nên sức quyến rũ kỳ lạ.
Bởi thế, dù điều kiện đường xá bóng gió và dụng cụ chuyên chở khó khăn đến mấy bà vẫn kiên tâm làm cho bằng được. Nhưng điều mà người ta quan hoài và thầm cảm phục là mặc dù kích cỡ các cột không giống nhau nhưng kiến trúc đình tổng thể không hề bị khập khiễng”.
Hàng nghìn chi tiết được chạm khắc trong đình không có một chi tiết nào trùng.
Chúng dùng thủ đoạn, buộc xích sắt vào chân cột đình, dùng xe kéo đổ đình nhưng không thành.
Bi ểu t ượng c ủa chi ến th ắng Khi thực dân Pháp xâm lược, chúng đã chiếm đóng cả vùng Đình Bảng và âm mưu phá đình. Tuy nhiên, rất may là đội thiếu niên du kích Đình Bảng kết hợp với lực lượng quân và dân khi dò xét phát hiện đã kịp thời ngắt được dây khiến bộc phá không nổ.
Hai người đã nên vợ nên chồng và có một đời sống hạnh phúc. Đến khi hết tuổi cống hiến, ông Lượng về quê hương Đình Bảng cùng người vợ đảm trách tháo vát hết lòng thương yêu chồng con.
Đình được xây dựng cao hơn mặt đất chừng một mét với những rường cột chống bằng gỗ lim to, chắc và nhuộm màu trầm tích của thời kì gần 300 năm có lẻ. Người ta không hiểu lý do tại sao, hàng trăm người thợ được huy động chạm khắc và đục đẽo cột kèo nhưng không có một sai sót nào
Ngôi đình c ủa nh ững đi ều đ ặc bi ệt Một nét lạ trong kiến trúc đình Đình Bảng đó là thiết kế đình nhà sàn. Những chiếc rường cột to, đường kính bằng tay hai người ôm mới hết khiến ai đến đây cũng phải trằm trồ bái phục khi biết thảy số gỗ ấy được bà Nguyên, vợ quan Thạc Lượng cho người tải từ Thanh Hóa ra.
D ương Thu. Trước khi chủ xướng việc xây dựng đình làng, bà Nguyên đã cùng chồng tạo nên một kiến trúc nhà độc đáo. Tương truyền, Nguyễn Thạc Lượng thuở nhỏ học rộng tài cao sáng dạ hơn người. Bức cửa Võng được chạm lộng kết hợp với chạm nổi tinh xảo trên cả 7 lớp, 9 ô với các đề tài tứ linh, tứ quý.
Cho đến bây giờ, gần 300 năm đã trôi qua, nhưng vào những dịp việc làng, hàng nghìn người ngồi lên sàn đình cùng một lúc mà ngôi đình vẫn rất chắc chắn. Sự cuốn hút trước tiên với du khách là bức cửa Võng lớn ở cung giữa thuộc gian bên ngoài. Nhận nhiệm vụ tại xứ Thanh, ông không quản rời quê hương đến Thanh Hóa, bảo vệ miền biên thùy và định cư luôn ở đó.
Được xây dựng trên thế đất tụ thủy tang phong, tức thị nằm trên lưng của một con nhện đồ sộ, đình Đình Bảng được coi là kiến trúc tuyệt hảo trong số những kiến trúc cổ của Việt Nam. Người dân nơi đây rất kiêu hãnh cho rằng Đình Bảng là vùng đất của những người con dâu đảm trách. Lớn lên, với kiên tâm giúp nước giúp dân, dẹp trừ bạo loạn, ông đã từ bỏ nhiều lời mời gọi xa hoa với công việc nhàn hạ chốn kinh kỳ để xung phong làm chức quan trấn thủ (tương đương với lính biên phòng hiện tại - PV), chuyên đi trấn giữ tại các vùng biên ải.
Ông đã gặp và đem lòng thương mến cô gái Nguyễn Thị Nguyên. Khi bước chân qua cửa tam quan, mọi tinh hoa của nghệ thuật chạm khắc của thế kỷ XVIII khiến người ta phải buông những câu trằm trồ bái phục. Khi khớp các cột với nhau, mọi thứ đều chặt chịa một cách hoàn hảo đến không ngờ.
Người ta đặt nhiều giả thuyết về cách vận chuyển của bà, và lúc khó lý giải nhất thì ai cũng tắc lưỡi cho rằng đó là vì tình ái bà dành cho người chồng của mình quá lớn. Mọi nét trổ đều được làm thủ công bằng tay, với con mắt nghệ thuật tài ba của những người con thông thường trên quê hương Đình Bảng.
Kể cả những vảy trên thân rồng cũng được người thợ tần mần luồn lách đục khoét sao cho không một cái nào giống nguyên cái nào. Hiện tại, người dân Đình Bảng tự hào coi nhà văn Nguyệt Tú là một hình mẫu lý tưởng nối tiếp truyền thống dâu hiền vợ thảo, người có công chăm lo gia đình, là hậu phương kiên cố cho chồng có được một danh vị đáng nể là nguyên Chủ tịch Quốc hội Việt Nam, ông Lê Quang Đạo.
28 bộ long và hàng chục bộ ly, quy, phượng, không một bộ nào giống nhau về hình thể cũng như kích cỡ. Mái đình tỏa rộng, chiếm đến 2/3 chiều cao tổng thể của đình tạo sự kỳ bí và bề thế. Sau đó chúng lại âm mưu dùng bộc phá để phá bỏ. Ông Đặng Đình Luân, trưởng ban quản lý di tích đình Đình Bảng cho biết: "Vào thời điểm những năm 2000 khi quốc gia về khảo sát để trùng tu xây dựng đình mới phát lộ ra nhiều điều đặc biệt.
Bức Võng mở ngang một gian, kéo dài từ Thượng lương xuống Hạ xà. Điều này nếu chỉ nhìn bằng mắt thì khó phát hiện. Nhiều dấu hỏi đươc đặt ra cho các thế hệ đời sau thảo luận và thán phục. Mỗi cột mang một con số khác nhau. Cũng chính bởi điều này mà đình Đình Bảng trở nên tượng trưng về người nữ giới cáng đáng tháo vát, hết lòng thương yêu và tôn thờ chồng.
Bức lưỡng nghệ (một con đực, một con cái) phục chầu mỗi con một vẻ, rất sinh động. Đó là hình ảnh bà Nguyễn Thị Nguyên, vợ quan trấn thủ Nguyễn Thạc Lượng. Đình cũng được xây dựng lâu nhất trong lịch sử xây dựng đình, kéo dài 36 năm, từ 1700 - 1736 mới hoàn thành. Hành động này của bà trở thành một tượng trưng sạch của người dâu hiền vợ thảo xứ Kinh Bắc nói chung và quê hương Đình Bảng nói riêng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét