Trái tim ấy sẵn sàng hiệp tác với những dân tộc của một quốc gia, một nền văn hóa khác, gieo trồng hòa bình trên mảnh đất phì nhiêu của kiến thức. Gìn giữ thơ ca dân tộc, đó còn có nghĩa là bảo tàng tâm hồn của chính quần chúng. Toàn cầu hóa, đấy là khái niệm quan trọng bậc nhất, bộc trực được con người nhắc đến. Ý niệm ấy có vẻ như đồng thuận với ý niệm của không ít nhà văn, thi sĩ không mang quốc tịch Việt Nam.
Toàn cầu hóa là quá trình tất yếu của lịch sử nhân loại, dù ai cố sức bế quan tỏa cảng cũng không ngăn chặn được sự xâm nhập bạo liệt và bàng quan của nó vào nhà nước, dân tộc mình ở nhiều phương diện. Khi viết ra những dòng này, tôi lại nhớ tới những nghĩ suy về nghề của một nhà văn quân đội mà tôi rất kính trọng là Nguyễn Minh Châu.
Con người làm ra những công cụ tải đường không, đường thủy, đường bộ ngày một đương đại, cùng với hệ thống mạng tinh tướng và thay đổi đến chóng mặt kết nối khắp mọi miền trên Trái đất làm cho nhiều câu chuyện "trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã thông".
NGUYỄN HỮU QUÝ. Những tập đoàn kinh tế, những công ty xuyên quốc gia không còn là chuyện lạ lẫm với chúng ta. Nhưng cái đáng nói là Truyện Kiều của Tố như thường bị chìm khuất, lép vế sau Đoạn trường tân thanh mà nó đã trở thành tác phẩm khổng lồ, trở nên chói sáng tinh ranh bởi những câu thơ lục bát tài tình viết bằng chữ Nôm chỉ có ở Việt Nam thấm đẫm nỗi xót xa nhân loại từ "Những điều trông thấy mà đớn đau lòng".
4. Trong thời đại kỹ thuật số, không phải không có lý khi ai đó cho rằng Trái đất muôn nghìn yêu quý của chúng ta chỉ là một cái làng lớn.
Và dường như còn hơn thế nữa. Rõ ràng, thơ ca nói riêng và văn học nói chung vẫn chưa mất đi giá trị của nó trong việc bảo vệ và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc, song song cũng là nhịp cầu nối các nền văn hóa lại với nhau trong tình ái và khát vọng hòa bình cho nhân loại.
Ở khía cạnh này, sự gặp gỡ của quan hệ nội tại dựa trên những tác phẩm văn chương sẽ cho chúng ta thời cơ lớn để hội thoại về văn hóa và văn minh một cách trọng và hòa bình.
Văn hóa là tấm chứng minh thư xác thực nhất của mỗi dân tộc; không biết Giữ gìn, bảo toàn và phát triển nó thì mọi cố sáng tạo văn học nghệ thuật, theo tôi sẽ không tới đích, sẽ khó vươn ra nhân loại được. Chao ôi, nhân loại đang hiện thực hóa những ý tưởng cách đây chưa lâu mấy được coi là viển vông, rồ dại trong dòng chảy cuồn cuộn mang tên toàn cầu hóa. Văn hóa nói chung và văn học nói riêng của mỗi dân tộc cũng chẳng thể bình an, đứng riêng một cõi.
Rất gần đây, trong Hội thảo bàn tròn Vai trò các nhà văn Á-Phi trong thời đại toàn cầu hóa, tổ chức tại hội sở Hội Nhà văn Việt Nam (9 - Nguyễn Đình Chiểu - Hà Nội), tôi cũng nghe các nhà văn trong và ngoài nước nhiều lần nhấn mạnh đến bản sắc dân tộc.
#, Bởi chính trong thơ ca đã in dấu các truyền thống sinh hoạt và lễ nghi của dân chúng, những bài ca, những anh hùng ca, huyền thoại và đạo lý nhiều thế kỷ của cha ông.
Tôi nghĩ, Nguyễn Du đã đi đến tận cùng dân tộc Việt của mình, kể cả nỗi đau và khát vọng nên mới gặp được nhân loại trong mẫu số chung là ước mong về cuộc sống lương thiện, nhân hòa. Họ cho rằng: Trong thời đại toàn cầu hóa, nhà văn phải trình bày được lương tâm của dân chúng nước mình và quyết không để một thần thế nào đó làm bá chủ về văn hóa, phải chống sự quay lại của chủ nghĩa thực dân hóa.
Trong bài viết của mình, Nikolai Preiaxlov đến từ đất nước Nga đã khẳng định: gìn giữ thơ ca dân tộc, đó không chỉ đơn giản là bảo toàn văn hóa khỏi sự vứt bỏ và sự xói mòn bởi những trào lưu văn học mốt mới.
Trong Liên hoan Thơ quốc tế châu Á-Thái Bình Dương lần thứ nhất được tổ chức vào đầu năm 2012 tại Hạ Long (Quảng Ninh, Việt Nam), tôi đã nghe được điều ấy từ một số thi sĩ nước ngoài. Cũng như vậy, thơ Nguyễn Trãi, thơ Hồ Xuân Hương.
Những bước tiến của kiến thức, của khoa học kỹ thuật cần được “bảo hiểm” bởi lòng bác ái và tình thương đồng loại, mà như chúng ta đã biết thi ca và văn chương luôn hướng về điều đó. 3. Rất, rất nhiều người trong trần thế đông đúc và tò mò hiện thời chỉ cần nhấp chuột bấm phím máy tính đã nối mạng là có thể biết 24 giờ qua thế giới có những chuyện gì, từ những vụ biểu tình bạo loạn, đánh bom khủng bố đến sáng kiến kỳ quặc là người ta có thể thỏa mãn tình dục khi xa nhau nhờ những bộ đồ lót được số hóa.
Với thi ca, ông cảm nhận: Thơ nhìn vào thế giới từ những đặc điểm riêng và sự dị biệt của nó, do vậy thơ có sức mạnh bảo vệ và phát triển bản sắc văn hóa của mỗi nhà nước, chạm vào trái tim của con người trên khắp thế giới. Những điều nhà văn tài danh này ngẫm nghĩ rất đáng để các nhà văn chúng ta soi mình trong dòng hội nhập toàn cầu hóa hôm nay: diễn đạt chân thực đời sống con người Việt Nam thấu tận chiều sâu triết học, con đường văn chương ta xoành xoạch được cầm tay dân chúng và tìm thấy tiếng nói trong nền văn chương thế giới (tập san văn chương, 5 - 1989).
QĐND - 1. Mới khẳng định được giá trị tư tưởng và nghệ thuật ở ngoài biên giới giang san này. Sarjono (Indonesia) tâm sự: Trái tim của những nền văn hóa được giữ giàng và biểu hiện duyệt các tác phẩm văn học.
Cũng hướng về dân tộc và giang san mình, thi sĩ Agus R. Văn hóa nói chung và văn chương nói riêng luôn luôn là nhịp cầu nối hữu hảo để các dân tộc, các nhà nước xích lại gần nhau.
Các nhà nước, các dân tộc trên hành tinh này ít cách biệt hơn nếu không muốn nói là đang có thiên hướng xích lại gần nhau.
Không chỉ các nhà văn Á-Phi, mà tôi nghĩ rằng, ai là người cầm bút chân chính trên Trái đất – cái làng chung của nhân loại - cũng đều suy nghĩ và mong muốn làm được như thế. Hầu như mọi lĩnh vực, từ kinh tế, chính trị, ngoại giao, quân sự và đương nhiên là cả văn hóa nữa đều bị chi phối bởi cái gọi là toàn cầu hóa. Ông tâm can rằng: Mỗi nhà văn gắn chặt với số phận dân tộc và đất nước mình – như cái đai của người mẹ quấn quanh mình đứa trẻ.
Đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc là đánh mất toàn bộ. Sáng tỏ ra một điều, đã có từ xưa, dù có giao thoa hòa nhập đến chừng độ nào đi nữa thì cốt cách, hồn phách dân tộc vẫn phải là then chốt, vẫn là cái đặc trưng của mình. Rất mau lẹ, những quốc gia có mức thu nhập nhàng nhàng như Việt Nam hoặc kém hơn vẫn có thể xài những sản phẩm mới mẻ nhất, dĩ nhiên là rất hiện đại, tinh vi mà nói theo tiếng nói bụi là "hàng khủng" và cũng đắt tiền nhất được sản xuất ra từ những nước G7.
Mọi nền văn hóa, mọi nền văn chương trên thế giới đều phải được bình đẳng. Cách đây mấy trăm năm, Nguyễn Du sáng tác Truyện Kiều bằng chữ Nôm với thể thơ lục bát của Việt Nam trên cơ sở nội dung một tác phẩm văn xuôi của Thanh Tâm tài nhân (Trung Quốc) là một ví dụ về giao thoa văn học.
Lòng thương người, tính nhân văn ắp ứa từng con chữ; nhân loại tìm thấy trong bóng dáng nàng Kiều của Nguyễn Du những số kiếp tài sắc bạc mệnh, từ đó kinh tởm hờn căm cái ác độc, cái xấu xa và thèm khát yên bình hạnh phúc cho con người bé nhỏ. Người nghệ sĩ là một đứa con của giang sơn mà chỉ có nó mới có thể giao cảm hết những cái vui buồn và nhọc nhằn của người mẹ - cả những điều mà người mẹ không bao giờ nói ra (Trang giấy trước đèn).
Dù quá trình toàn cầu hóa có diễn tiến quyết liệt và thảm khốc đến bao lăm thì sự quý trọng thành thực các nền văn hóa khác nhau là một trong các nhân tố bảo đảm hòa bình cho nhân loại. Chẳng riêng gì ta, bản sắc dân tộc là điều lẻ rất được các nhà văn, nhà thơ nước ngoài chú ý. 2. Tôi rất tâm đắc với ý kiến của nhà văn Fadhl Thamir đến từ I-rắc: Nhà văn phải là những sứ thần chuyển thông điệp của dân tộc mình ra thế giới, ra nhân loại.
Thực ra, sự hòa nhập, giao thoa văn hóa đã có từ lâu, nghe đâu nó đi trước cả kinh tế, chính trị.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét