Mãi đến tháng 9-1990, tại Hội thảo khoa học về Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân Kỷ niệm 100 nămNgày sinh của Người, cũng là dịp UNESCO tôn vinh chủ toạ Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.
Chủ trì hội thảo có Đại tướng Võ Nguyên Giáp và nhiều nhà lãnh đạo khác. Chúng tôi mời Đại tướng Võ Nguyên Giáp tới xem mấy màn chính trong vở chèo này.
Mặc dù trời nóng bức, người xem rất đông, nhưng Đại tướng vẫn ngồi xem từ đầu đến cuối. Cũng do vậy, đã nhiều lần, tôi được dẫn nhiều anh em văn nghệ sĩ, trong đó có cả nhà văn một số nước đến thăm Đại tướng và được ông tiếp và trò chuyện.
Gặp chị, Đại tướng không những nhận ra ngay mà còn nhớ cả những điệu múa mà chị đã biểu diễn ở chiến trận Tây Bắc năm xưa. Giáo sư HOÀNG CHƯƠNG. Chúng tôi xin gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp để xin Ý kiến về nội dung hội thảo và mời ông tới dự.
Xem xong, ông nói với các nghệ sĩ, diễn viên và các cán bộ của Viện Nghiên cứu sân khấu Việt Nam, đại ý: Tôi rất xúc động và hoan nghênh các nghệ sĩ đã có những đóng góp quý dành cho đồng bào và đội viên Điện Biên. Tôi đọc xong được cả hội trường vỗ tay. Ông đã viết một cách hình tượng: Hồ Chí Minh là tác giả và Đại tướng Võ Nguyên Giáp là đạo diễn thành công vở kịch "Việt Nam thắng lợi thần kỳ".
Sau hội thảo, ngày 28-4-2004, chúng tôi đến thăm và vắng Đại tướng kết quả hội thảo. Đại tướng cùng phu nhân đã thân mật tiếp và nghe tôi mỏng tình hình văn nghệ sĩ đã và đang đấu sáng tác và biểu diễn về đề tài Điện Biên Phủ. Đại tướng ngợi khen ý tưởng này và hoan nghênh các văn nghệ sĩ trước đây đã có những đóng góp to lớn vào chiến thắng vĩ đại của dân tộc, là chiến dịch Điện Biên Phủ cũng như hiện nay trong giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Tiếp theo đó, trong dịp này, tôi lại được cùng đoàn văn nghệ sĩ cả nước lên thăm, tặng hoa cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp, trong đó có NSND Chu Thúy Quỳnh, người đã từng biểu diễn ở trận mạc Điện Biên Phủ. Tuy rất tôn kính, ái mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhưng đến thời khắc đầu năm 1990, tôi chưa một lần được gặp ông. Ông nói: Tôi sẽ cầm cố tới dự hội thảo này, nếu vì lý do gì đó không đi được thì tôi sẽ cử chị Hà (phu nhân của ông) đi dự thay.
Đại tướng cũng nhận xét thẳng thắn: Tác phẩm mới chỉ đề cập đến không khí của những ngày sau khi thắng lợi Điện Biên, tiết mục chưa thật sự mang chất chèo mà có phần gần với kịch nói hơn. Tôi đọc bài tham luận với nhan đề "chủ toạ Hồ Chí Minh với sàn diễn dân tộc", trong đó có trích ý của Giáo sư Chu-ma-khơ của CHDC Đức (trước đây) viết về Chiến thắng Việt Nam.
Riêng trong trái tim tôi, ông luôn luôn là một danh tướng huyền thoại, một con người vĩ đại, một tư cách lớn. Tuy Đại tướng Võ Nguyên Giáp rất bận, lại phải tiếp rất nhiều đoàn khách trong và ngoài nước đến thăm, nhưng với tôi và nhiều anh chị em nghệ sĩ khác, dường như ông luôn luôn có ưu tiên, thành ra khi nào tôi xin được gặp Đại tướng, qua thư ký của ông là Đại tá Nguyễn Văn Huyên, cũng đều được ông nhận lời.
Thật ít thấy một bậc danh tướng, danh nhân nào lại bình dị và thật tâm như vậy. Tôi đã viết bài báo kể về cuộc gặp với người cựu tù binh đăng trên Báo Quân đội Nhân dân năm 1974 và sau này nhà văn Đào Phương đã dựa trên cảm hứng này để viết vở kịch Vào Điện Biên.
Tôi nhớ đầu những năm 70 của thế kỷ 20, khi tôi đang nghiên cứu, học tập tại Ru-ma-ni, có một nhà báo người châu Âu gặp tôi nói rằng: Tôi có nguyện vọng sang Việt Nam để viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh, được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Thủ tướng Phạm Văn Đồng và thăm cây cầu Hàm Rồng (Thanh Hóa) có sức chịu đựng hàng tấn bom của đế quốc Mỹ.
Không bút mực nào có thể nói hết được những tình cảm của chúng tôi dành cho ông, một học sinh ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nhân kiệt và đức độ. Ấn tượng về Đại tướng Võ Nguyên Giáp rất sâu đậm trong ký ức giới văn nghệ sĩ. Từ lần đầu xúc tiếp trực tiếp đó, tôi được Đại tướng Võ Nguyên Giáp biết đến.
Quan điểm của Đại tướng làm cho mọi người phải suy nghĩ là làm thế nào phản ảnh trung thực hơn, sâu sắc hơn chiến dịch Điện Biên Phủ lẫy lừng năm châu, chấn động địa cầu và làm thế nào để những vở chèo đề tài đương đại có chất chèo hơn. Đại tướng rất vui và đánh giá cao những tài năng và cống hiến của văn nghệ sĩ với Quân đội quần chúng Việt Nam nói chung và với Điện Biên Phủ nói riêng.
Đến tháng 5-1994, khi tôi làm Viện trưởng Viện Nghiên cứu sàn diễn Việt Nam, nhân Kỷ niệm 40 năm thắng lợi Điện Biên Phủ, viện của chúng tôi tổ chức hội thảo khoa học "Nghệ thuật sân khấu với Điện Biên Phủ" có triển lãm và biểu diễn vở chèo Mối tình Điện Biên của cố tác giả Lưu Quang Thuận do Đoàn chèo Hà Nội trình diễn.
Khi tôi từ trên bục bước xuống thì Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến vỗ vai tôi hỏi: - Đồng chí lấy đâu ra tư liệu này? Có thể chuyển cho tôi được không? Tôi thưa: - Dạ! Đây là phát biểu của nhà nghiên cứu sàn diễn người Đức là Giáo sư Chu-ma-khơ, người đã từng được gặp Bác Hồ nhiều lần và đã viết trên báo như vậy.
Một kỷ niệm khác với Đại tướng Võ Nguyên Giáp là tháng 5-2004, nhân Kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, Trung tâm Nghiên cứu bảo tàng và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam được sự hỗ trợ của báo Sài Gòn phóng thích tổ chức Hội thảo "Văn học nghệ thuật với Điện Biên Phủ".
Cũng tại Thủ đô Bu-ca-rét của nước bạn, tôi gặp một thực tập sinh người An-giê-ri tên là Mô-ham-mét đã từng là lính lê dương tù binh ở trận mạc Điện Biên Phủ năm 1954, kể chuyện với tôi rằng, anh thoát chết là nhờ có lòng nhân đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tướng Giáp.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét